Reactie op Trouw 10 september 2009

Een reactie op het originele artikel:

Onze stichting OpenWijs.nl werkt sinds december 2007 met de “100dollar laptop” en heeft enkele projecten hiermee uitgevoerd in Nederland, Nicaragua, Ghana en Tanzania. We waren dan ook zeer geïnteresseerd in dit interessante artikel waar we het in grote lijnen mee eens zijn. De snelle invoering van mobiele telefoons bied nieuwe mogelijkheden. Echter enkele beweringen zouden we graag wat willen nuanceren.

<Veel gehypte oplossingen als de goedkope ’100 dollar laptop’ slaan voorlopig nauwelijks aan.>
Rondom de zogenaamde 100$ laptop, de XO, is inderdaad veel geschreven waardoor bepaalde verwachtingen niet werden waargemaakt. Er zijn echter toch zo'n 1 miljoen XO's wereldwijd in gebruik op basisscholen (waarvan 2 scholen in Maastricht). De meeste XO's zijn in Zuid-Amerika in gebruik. Niet alle projecten lopen goed maar er komen steeds meer rapporten over succesvolle projecten. In Afrika is men deze zomer pas serieus begonnen met de eerste honderd projecten. Dat daarom aldaar nog niks is aangeslagen is dus goed verklaarbaar. 

<Elektriciteit is immers afwezig of onbetrouwbaar en wat mensen die niet goed kunnen schrijven met een toetsenbord moeten is ook niet duidelijk.>
Elektriciteit is in dergelijke landen inderdaad een groot probleem. Deze zomer was ik in Nepal en daar was slechts 2 uur per dag elektriciteit. Met computers doe je dan niet veel, met laptops kun je nog enkele uren doorwerken. Internet valt dan soms uit, soms niet omdat de stroom uit een centrale kan komen die in een gebied staat waar op dat moment wel stroom is. De berichten sla je dan op totdat de verbindingen weer werken. Verbinding via een mobiele telefoon viel ook regelmatig uit, de zenders werken immers niet zonder stroom. Kortom zowel laptops als mobiele telefoons hebben regelmatig stroom nodig.

De XO is niet bedoeld voor analfabete volwassenen alhoewel ook voor die groep goede toepassingen zijn. Hij is ontworpen voor kinderen van de basisschool en heeft een zeer gemakkelijke userinterface waardoor je er snel mee leert werken. Ook bij deze projecten zie je dat kinderen sneller leren dan de docenten en sneller dan ze ooit konden bij het traditionele onderwijs. Doordat de laptops mee naar huis gaan leert de rest van de familie ook. In Maastricht klaagden leerlingen dat ze hun huiswerk niet konden maken omdat broertjes, zusjes of ouders hun laptop gebruikten. Let wel: en dat met een laptop die veel trager is dan de gemiddelde PC bij Nederlandse huishoudens.

<Neem de bakker op de hoek. Wat die wil is een systeem waarin klanten hem kunnen vinden en hun bestelling kunnen plaatsen. Dat kan allemaal met een mobiele telefoon.>
Ik veronderstel dat hier bedoeld wordt smartphones, tenzij het bestellen gewoon mondeling gaat. Smartphones zoals iPhones en Androidphones kunnen inderdaad zeer veel maar zijn nog ongeveer twee keer zo duur dan de Netbooks, goedkope kleine laptops. De XO kost zelfs maar 190$.

En smartphones kunnen ook veel zaken niet die laptops uitstekend kunnen. Met name voor educatie is dat van essentieel belang. Een digitaal boek lees je niet lekker op een 3 inch scherm, een website heeft nu minstens 9 inch nodig. De XO heeft als enige een scherm dat ook in de volle zon leesbaar is en superzuinig is. Lange teksten typen gaat toch makkelijker met een toetsenbord dan virtueel.

<Telecombedrijven bieden steeds vaker mobiel internet aan, al liggen de prijzen vaak nog hoog.>
Mobiel internet is ideaal voor mobiele telefoons en laptops maar de prijzen liggen inderdaad hoog en de snelheid is laag. De aanleg van bedraad internet is zeker in dergelijke landen veel te duur. In Nepal en Kenia zijn kleinschalige projecten waarbij m.b.v oude TV-antennes (zoals wij ze vroeger op het dak hadden) snel draadloos internet naar afgelegen dorpen aangelegd is. Als de stroom niet uitvalt werkt dat prima en goedkoop.
De XO heeft een Mesh netwerk waarbij de laptops onderling een snel intranet opzetten, zonder gebruik van internet dus gratis. Voor locale communicatie ideaal.

Het is te hopen dat men naast open source software ook open internet gaat gebruiken zodat de arme mensen er ook gebruik van kunnen maken. Dat kan met initiatieven zoals Wireless Nederland of FON. Particulieren en organisaties stellen dan een deel van hun draadloze internetverbinding gratis ter beschikking op een veilige manier. Leuk voor als je op reis gratis wilt internetten, essentieel voor mensen die geen internet kunnen betalen.

Internet is zo cruciaal voor onze samenleving geworden dat het jammer is dat overheden internet nog niet als nutsvoorziening zien die voor iedereen betaalbaar moet zijn. Wellicht dat de overheden in ontwikkelingslanden die fout niet maken.

Frits Hoff
stichting OpenWijs.nl